*Võ sư Trần Xuân Mẫn

"Ngọc Trản" có nghĩa là "Chiếc chén bằng ngọc" được dùng làm tên của bài quyền đã nói lên vị trí đặc biệt và giá trị không nhỏ của bài quyền này.


Một bộ phận di sản văn hoá phi vật thể của võ cổ truyền Việt Nam có vai trò chủ đạo trong việc lưu truyền, có tiềm năng rất lớn trong việc khai thác và có khả năng biểu thị rõ nhất giá trị về thực hành tự vệ chiến đấu, rèn luyện thân thể, kéo dài tuổi thọ cho con người cũng như về mỹ cảm chính là hằng trăm bài võ thường được gọi là các thảo bộ, bao gồm các thảo quyền và các thảo binh khí.
 Do nhiều yếu tố khách quan, trong đó rõ rệt nhất là hoàn cảnh chiến tranh kéo dài hàng ngàn năm và xã hội đặc thù của thời kỳ sau khi Nguyễn Ánh lên ngôi triệt hạ tàn tích của Nhà Tây Sơn cùng với nhiều thập niên võ cổ truyền không được phép tập luyện và truyền bá vì lý do này hoặc lý do khác, vô số thảo bộ võ cổ truyền dân tộc đã bị tam sao thất bổn, mai một và một số không nhỏ đã bị thất truyền.
  Qua một số tài liệu đáng tin cậy của một số dòng võ có gốc gác trên những vùng, miền có điều kiện truyền thừa võ nghệ liên tục, kể cả trong những thời kỳ võ cổ truyền Việt Nam bị cấm truyền bá, có thể khẳng định rằng bài Ngọc Trản Quyền nào ít thất bổn nhất hoặc không thất bổn đáng kể, đã có số lượng động tác rất lớn và có bài thiệu khá dài so những bài thiệu của các bài quyền khác.
 
Trong quá trình sưu tầm nhiều năm, từ năm 1994 đến 2008, chúng tôi bắt gặp một số bài thiệu Ngọc Trản Quyền rất dài, bài dài nhất có đến 27 câu, 139 từ. Đó là những bài Ngọc Trản Quyền của Bình Định và một bài Ngọc Trản Quyền lưu truyền đã lâu đời trên đất Quảng nam. Những bài Ngọc Trản Quyền này có lời thiệu gần như giống nhau hoàn toàn. Một vài từ khác nhau chỉ là do trại âm của giọng nói giữa những địa phương khác nhau, ví dụ "toạ" với "tạ", "sát thanh long" với "thác thanh long", "triển dực" với "chuyển giực" hoặc do nhầm lẫn bởi những từ có âm gần giống nhau như luyện "điệp" với luyện "diệp", phục "phạt" với phục "hạc", bạch xà "loang" lộ với bạch xà "lăng" lộ vv....

Picture51.jpg
"Ngọc Trản" có nghĩa là "Chiếc chén bằng ngọc
 
Năm 1972 tôi được thầy Trương Chưởng (người sáng lập võ đường Kỳ Sơn tại phố cổ Hội An, tỉnh Quảng Nam) trực tiếp truyền dạy bài Ngọc Trản Quyền đã lưu truyền lâu đời trên đất Quảng Nam như đã trình bày ở trên. Khi nào có điều kiện tôi sẽ ghi lại toàn bộ các động tác của bài Ngọc Trản Quyền này để giới thiệu với những người muốn nghiên cứu võ cổ truyền Việt Nam nói chung và võ cổ truyền trên đất Quảng nam nói riêng. Ở đây, trong khuôn khổ của một bài báo tôi chỉ xin giới thiệu những điểm nổi bậc nhất của bài Ngọc Trản ấy.
 Về đặc điểm kỹ thuật của bài quyền phải nói đến sự tương tác hỗ trợ giữa tay này với tay kia, giữa tay với chân, giữa bộ bông của tay với bộ pháp của chân, và quy nạp về sự tổng hoà của thân pháp là một sự phối hợp chặc chẽ, đồng bộ, hợp lý đến mứáphafu như không thể tìm thấy một sự sơ hở. Những đòn tay phổ biến và những bộ bông đặc trưng của võ truyền thống dân tộc cũng như các phép luyện tấn pháp, thân pháp (hụp, lặn tránh né) căn bản đều hiện hữu từ đầu đến cuối bài quyền. Những đòn đá trong bài quyền hết sức đơn giản, dễ tập, nhanh đạt thành, mà hiệu quả rất cao trong chiến đấu như đảo cước, bàng cước, tuyệt đối không có đòn đá rườm rà. Đặc điểm của các "pháp" như thế biểu hiện rất rõ nguyên tắc "Thủ bất ly thân, túc bất ly địa" của đặc trưng võ cổ truyền dân tộc, và có thể nói rằng đó cũng là cơ sở để xác định bài Ngọc Trản Quyền là "cổ bản" của võ cổ truyền Việt Nam.
 
Do bài quyền rất dài, động tác phong phú, đa dạng, bộ pháp di chuyển trên diện tích đất rộng và thân pháp thay đổi nhiều cấp độ thấp, cao khác nhau, bài Ngọc Trản Quyền chủ luyện sức chịu đựng kéo dài trong chiến đấu, sức dẻo dai của thân thể và sức bền bỉ của gân cốt cho người tập. Ngày xưa ở Quảng nam, các lò võ đều cho môn sinh mới nhập môn tập Ngọc Trản Quyền ngay sau khi tập một số những bộ "mạ" là những bài tập rèn luyện cứng chắc tay chân. Các thầy xưa đều giải thích rằng hằng ngày chỉ tập một bài Ngọc trản đến nơi đến chốn là đã đạt được nhiều mục tiêu rèn luyện: Thân thể dẻo dai, sức khoẻ bền bĩ, tay chân mạnh mẽ, giữ thân kín đáo, công thủ linh hoạt.
 Và chúng ta đều biết rằng khi những mục tiêu đó đạt được thì tất yếu kéo theo tâm, thần ổn định, hơi thở sâu lắng, hoà hoãn, huyết quản trương nở tạo thuận tiện cho máu lưu thông thuần nhuận khắp châu thân.
 Tập Ngọc Trản Quyền không phải chỉ để tự vệ chiến đấu mà còn để có thân thể tráng kiện, tâm thần an lạc, ý chí mạnh mẽ và không phải lâu lâu mới tập mà nên rèn luyện Ngọc Trản Quyền thường xuyên là do vậy.